Nhập sai thì tra sai: bảy chỗ hay nhầm khi dùng công cụ tra cứu
Công cụ tra cứu chỉ tính đúng thứ bạn nhập vào. Phần lớn trường hợp "tra hai nơi ra hai kết quả" hoặc "kết quả kỳ lạ" không phải do công cụ hỏng mà do dữ liệu đầu vào lệch — và bảy chỗ dưới đây chiếm gần hết số lần lệch đó. Bài này đi qua từng chỗ, nói rõ nhầm ở đâu và kiểm lại thế nào.
1. Năm sinh: âm hay dương
Đây là chỗ nhầm phổ biến nhất. Phần lớn công cụ hỏi năm sinh dương lịch rồi tự quy đổi, nhưng nhiều người nhập năm âm vì đó là con số họ quen nghe khi nói về tuổi.
Cách kiểm: nếu công cụ có ô nhập ngày tháng đầy đủ thì nó gần như chắc chắn đang dùng dương lịch. Nếu chỉ có ô năm, hãy tìm dòng ghi chú bên cạnh; không có thì nhập năm dương và đối chiếu kết quả con giáp với con giáp bạn vẫn được gọi.
Phép kiểm cuối đó rất hữu ích: nếu công cụ trả về một con giáp khác con giáp của bạn, thì có gì đó đã sai — hoặc bạn nhập nhầm, hoặc công cụ hiểu ô nhập khác cách bạn nghĩ.
2. Người sinh vào đầu năm dương lịch
Nếu bạn sinh trong khoảng tháng Một hoặc đầu tháng Hai dương lịch, đây là điều nên biết về chính mình: bạn có thể được tính là hai tuổi khác nhau tuỳ hệ.
Lý do: có hệ lấy mốc đổi năm là mùng một Tết âm lịch, có hệ lấy Lập xuân, khoảng mùng 4 tháng Hai dương lịch. Hai mốc lệch nhau vài tuần, và người sinh trong khoảng giữa rơi vào vùng chồng lấn.
Không có cách nào đúng tuyệt đối. Điều nên làm là biết mình nằm trong nhóm này, và khi hỏi người tư vấn thì hỏi thẳng họ dùng mốc nào.
3. Giờ sinh không nhớ rõ
Nhiều công cụ có ô giờ sinh, và nhiều người nhập đại một con số cho xong. Đây là cách tạo ra một kết quả trông chính xác mà không dựa trên gì.
Ba lựa chọn lành mạnh hơn: bỏ trống nếu công cụ cho phép; tra lại giấy khai sinh hoặc hỏi người nhà; hoặc thử vài khung giờ và xem kết quả có đổi nhiều không — nếu không đổi thì giờ sinh không quan trọng với phép tính đó, còn nếu đổi nhiều thì bạn biết kết quả đang phụ thuộc vào một con số mình không chắc.
Cũng nhớ rằng giờ Tý bắt đầu từ 23 giờ, và việc ngày mới tính từ 23 giờ hay 0 giờ thì các hệ không thống nhất — nên người sinh trong khoảng đó có thêm một lớp không chắc chắn nữa.
4. Giới tính trong các bảng tính cung phi
Cung phi trong bát trạch tính theo cả năm sinh lẫn giới tính, nên bỏ qua ô này hoặc chọn nhầm là ra kết quả của người khác.
Nếu bạn tra cho người khác — cho con, cho bố mẹ — hãy chú ý ô này, vì đây là chỗ dễ để nguyên giá trị mặc định mà không để ý.
5. Hướng: lấy mốc nào
Công cụ tra hướng thường chỉ có một ô nhập, nhưng con số bạn nhập vào phụ thuộc vào mốc bạn đã đo.
Với nhà phố thì hướng mặt tiền và hướng cửa chính thường trùng nhau. Với căn hộ chung cư thì lệch hẳn: cửa mở ra hành lang trong nhà, còn ban công mới là mặt nhìn ra ngoài.
Ghi lại mốc đã dùng cùng với con số. Nếu sau này có ai đó tra ra kết quả khác, việc đầu tiên cần đối chiếu là hai bên có cùng mốc không.
Và nhớ điều kiện lúc đo: đứng trong nhà giữa bốn bức tường bê tông cốt thép thì số đo gần như chắc chắn lệch.
6. Đơn vị và cách đo kích thước
Với công cụ tra kích thước, hai chỗ hay nhầm: đơn vị — nhập centimet vào ô đang chờ milimet là lệch mười lần; và đo lọt lòng hay đo phủ bì.
Với cửa, lọt lòng là khoảng trống thật khi cánh mở hết, phủ bì là tính cả khuôn. Hai số này chênh nhau đáng kể, và tra nhầm số thì rơi vào cung khác.
Ngoài ra còn chuyện có nhiều loại thước với chu kỳ khác nhau — nếu công cụ cho chọn loại thước, hãy chọn đúng loại tương ứng với thứ bạn đang đo.
7. Ngày cần tra theo lịch nào
Khi tra ngày, phải rõ ngày bạn nhập là ngày dương hay ngày âm. Đây là chỗ nhầm gây hậu quả rõ nhất vì kết quả lệch hẳn sang một ngày khác.
Với công cụ có cả hai ô, nhập vào một ô rồi kiểm ô kia xem có khớp với lịch bạn đang nhìn không. Với công cụ chỉ có một ô, đọc kỹ nhãn.
Và một chi tiết ít ai để ý: lịch âm Việt Nam và lịch âm Trung Quốc có năm lệch nhau một ngày do cách tính múi giờ. Nếu bạn dùng một công cụ không rõ nguồn, đây có thể là lý do kết quả lệch so với lịch bạn có ở nhà.
Kiểm lại kết quả bằng cách nào
Ba phép kiểm nhanh, làm được ngay:
- Đối chiếu con giáp. Công cụ trả về con giáp khác con giáp bạn vẫn được gọi thì có gì đó sai ở đầu vào.
- Thử đổi một ô rồi xem kết quả đổi bao nhiêu. Nếu đổi giờ sinh mà kết quả nhảy hẳn sang nhóm khác, bạn biết kết quả đang phụ thuộc mạnh vào ô đó.
- Tra lại ở nguồn thứ hai với đúng cùng dữ liệu. Ra khác nhau thì hoặc hai nguồn dùng hai hệ, hoặc bạn nhập khác nhau ở đâu đó.
Khi kết quả đổi mà bạn không đổi gì
Tra lại sau vài tháng và ra kết quả khác là chuyện có thể xảy ra, và thường có lý do rất đời thường: công cụ được cập nhật bảng diễn giải, hoặc một phép tính có yếu tố thời gian — như các hệ tính theo vận — nên năm khác cho kết quả khác.
Nếu bạn muốn giữ được sự nhất quán, cách đơn giản nhất là lưu lại kết quả kèm ngày tra, dữ liệu đã nhập, và tên công cụ. Vài dòng ghi chú đó giải quyết được phần lớn băn khoăn về sau.
Tóm lại
Bảy chỗ hay nhầm: năm âm với năm dương; người sinh đầu năm dương lịch rơi vào vùng chồng lấn hai mốc; giờ sinh nhập đại; ô giới tính trong bảng cung phi; hướng lấy mốc nào; đơn vị và lọt lòng với phủ bì; ngày theo lịch nào.
Ba phép kiểm: đối chiếu con giáp, thử đổi một ô xem kết quả nhạy tới đâu, và tra lại ở nguồn thứ hai với đúng cùng dữ liệu. Và lưu lại kết quả kèm ngày tra cùng dữ liệu đã nhập.