Thước Lỗ Ban với đồ nội thất mua sẵn: đo được gì, và chỗ thước không nói tới
Thước Lỗ Ban vốn dùng cho thứ được làm ra theo số mình đặt: cửa, bậc, tủ đóng riêng. Nhưng phần lớn đồ trong nhà hôm nay là mua sẵn — bàn, giường, tủ bán theo cỡ có sẵn.
Và đây là chỗ nhiều người lúng túng: đo xong ra cung không ưng thì làm gì, khi mà món đồ không đổi kích thước được?
Đo được gì trên một món mua sẵn
Trước hết phải rõ là đo cái gì, vì một món có nhiều số.
Kích thước phủ bì — chiều dài, rộng, cao của cả món. Đây là số ghi trên trang bán hàng.
Kích thước lọt lòng — phần trống bên trong với tủ, kệ, hộc.
Chiều cao mặt sử dụng — mặt bàn, mặt giường, mặt kệ tính từ sàn.
Ba số này khác nhau, và tra bảng bằng số nào là do mình chọn — vì với đồ mua sẵn thì không có một quy ước chung nào bắt buộc. Nên chọn một cách rồi giữ nhất quán, và khi hỏi ai đó thì nói rõ mình đang đo số nào.
Chỗ thước không nói tới
Đây là phần đáng nói hơn cả, vì nó quyết định món đồ có dùng được không.
Cái bàn hợp cung mà cao quá so với ghế thì ngồi mỏi vai mỗi ngày. Cái tủ hợp cung mà sâu quá thì đồ ở trong cùng không bao giờ được lấy ra. Cái giường hợp cung mà chặn mất lối đi thì đêm nào cũng va chân.
Mấy con số ảnh hưởng thật tới việc dùng: chiều cao so với người ngồi, chiều sâu so với tầm với, khoảng lùi để mở cánh, và lối đi còn lại.
Nên thứ tự hợp lý là: chọn được món dùng vừa trước, rồi mới tra trong số mấy món đã vừa ấy. Ngược lại thì rất dễ mang về một món hợp bảng mà bất tiện mỗi ngày.
Khi tra ra cung không ưng
Với đồ mua sẵn thì có mấy đường xử, xếp từ dễ tới khó:
Xem số khác của cùng món. Nếu đang tra theo phủ bì thì thử tra theo mặt sử dụng. Không phải để tìm con số dễ chịu, mà vì với đồ mua sẵn thì bản thân việc chọn số nào vốn đã là quy ước.
Đổi phần chỉnh được. Nhiều món có chân điều chỉnh, hoặc thêm được một lớp đệm mặt — đổi chiều cao vài phân là việc làm được.
Chọn mẫu khác cùng loại. Hãng nào cũng có vài cỡ, và chênh nhau vài phân là bình thường.
Đặt đóng riêng. Đường này mới thật sự giải quyết được, nhưng tốn hơn và lâu hơn — nên cân xem món đó có đáng không.
Chấp nhận. Đây cũng là một lựa chọn hợp lệ, và rất nhiều người chọn nó với đồ không phải cửa nẻo.
Món nào đáng để ý, món nào không
Nếu đã theo thước thì cũng nên dồn công vào chỗ đáng.
Trong cách dùng truyền thống, thước gắn nhiều nhất với phần cố định của công trình — cửa đi, cửa sổ, bậc, phần xây. Mấy thứ đó làm một lần và ở lại hàng chục năm.
Đồ đạc rời thì thay đổi liên tục: hỏng thì đổi, chán thì thay, chuyển nhà thì bỏ lại. Dồn công đo đạc cho một cái bàn sẽ đổi sau ba năm là không cân xứng.
Nên với người muốn theo mà không muốn rối: để ý ở phần xây, thoải mái ở phần rời. Đây cũng là cách nhiều thợ và nhiều gia đình vẫn làm.
Khi mua trên mạng
Đo trước khi mua thì không cầm được món hàng, nên phải dựa vào số người bán ghi.
Mấy chỗ hay sai: số ghi là phủ bì hay lọt lòng thường không nói rõ; số làm tròn nên lệch vài phân so với hàng thật; và dung sai của hàng gỗ khiến hai cái cùng mẫu không giống hệt nhau.
Nên hỏi người bán trước khi đặt: số này đo ở đâu, và sai lệch bao nhiêu thì họ coi là bình thường. Câu thứ hai quan trọng với ai định tra bảng, vì lệch hai phân là đổi cung.
Và nhận hàng thì đo lại trước khi lắp. Đo sau khi đã lắp và đã bày thì có lệch cũng khó làm gì.
Đo cho đúng: mấy chỗ hay lệch
Với đồ rời thì sai số đo thường lớn hơn người ta tưởng, và mấy phân là đủ đổi kết quả.
Thước dây mềm bị chùng khi đo cạnh dài. Dùng thước cứng hoặc kéo căng và đo hai lần.
Đo trên sàn không phẳng. Chiều cao đo ở hai chân khác nhau có thể lệch, nhất là với sàn gạch cũ hoặc có thảm.
Quên phần chân và phần đệm. Chân tủ, bánh xe, miếng lót chống trượt đều làm đổi chiều cao thật.
Đo ở nhiệt độ khác nhau. Với đồ gỗ thì mùa nồm và mùa khô có chênh nhỏ — không nhiều, nhưng có.
Cách gọn: đo ba lần ở ba chỗ rồi lấy số ổn định nhất, và ghi lại số đó cùng với cách mình đã đo. Lần sau tra lại thì khỏi đo lại từ đầu.
Khi trong nhà mỗi người tra một kiểu
Một người đo phủ bì, một người đo mặt sử dụng, và hai kết quả ngược nhau — chuyện này rất hay xảy ra khi cả nhà cùng đi mua đồ.
Cách gỡ không phải là tranh xem ai đo đúng, mà là thống nhất trước một cách đo rồi cùng dùng. Vì bản thân việc chọn số nào đã là quy ước chứ không phải luật.
Và nếu vẫn kẹt thì quay về phần ai cũng kiểm được: món nào ngồi vừa hơn, món nào mở cánh không vướng, món nào để lối đi rộng hơn. Bàn theo mấy điều đó thì thường ra được kết quả.
Cuối cùng là một chuyện đáng nhớ với nhóm đồ rời: món đồ này sẽ ở với nhà mình vài năm. Dùng vừa tay và vừa chỗ là thứ cảm nhận được mỗi ngày, còn con số thì chỉ tra một lần lúc mua.
Ba điều gọn lại
Một. Một món có ba số — phủ bì, lọt lòng, mặt sử dụng. Với đồ mua sẵn thì chọn số nào để tra vốn đã là quy ước, nên chọn một cách rồi giữ nhất quán.
Hai. Chọn món dùng vừa trước, tra sau. Bàn hợp cung mà cao quá so với ghế thì mỏi vai mỗi ngày.
Ba. Dồn công vào phần xây — cửa, bậc, phần cố định. Đồ rời thì vài năm là thay, không cân xứng với công đo đạc.