Tra tuổi mệnh cho người song sinh: vì sao ra cùng một kết quả

Nhà có hai bé sinh đôi, người lớn tra thử tuổi mệnh cho cả hai — và nhận về hai kết quả giống hệt nhau. Câu hỏi tiếp theo rất tự nhiên: vậy công cụ này nói gì về hai đứa trẻ khác nhau rõ rệt kia?

Đây là một trong những chỗ giới hạn của các hệ tra cứu hiện ra rõ nhất, và nó đáng được nói thẳng.

Vì sao kết quả giống hệt nhau

Mọi hệ tra tuổi mệnh đang lưu hành đều lấy đầu vào là thời điểm sinh — năm, tháng, ngày, và ở một số hệ thì thêm giờ. Không hệ nào có ô nhập cho thứ gì khác.

Hai người sinh cùng ngày, cùng canh giờ thì mọi con số đầu vào trùng nhau, nên đầu ra buộc phải trùng. Đây không phải lỗi của công cụ nào cả — nó là hệ quả tất yếu của cách các hệ ấy được dựng.

Điều đáng nói hơn: chuyện này cũng đúng với hàng nghìn người khác sinh cùng ngày giờ ở khắp nơi, chứ không riêng hai đứa trẻ trong nhà. Sinh đôi chỉ làm nó hiện ra trước mắt mình.

Chênh vài phút có đổi gì không

Tuỳ hệ, và các nguồn không thống nhất.

Các hệ chỉ dùng tới năm sinh thì vài phút không đổi gì. Các hệ dùng tới giờ thì chỉ đổi khi hai lần sinh rơi vào hai bên một mốc chuyển canh giờ — mà điều đó phụ thuộc hoàn toàn vào việc hai bé ra đời lúc mấy giờ, chứ không phụ thuộc vào khoảng cách giữa hai lần sinh.

Nói cách khác: hai bé cách nhau năm phút có thể ra kết quả khác nhau nếu năm phút ấy vắt qua mốc, còn hai bé cách nhau bốn mươi phút trong cùng một canh giờ thì vẫn giống hệt.

Giờ ghi trên giấy tờ là thứ được nhập

Chỗ này ít người để ý. Cái được gõ vào ô "giờ sinh" là giờ được ghi lại, và cách ghi thì mỗi nơi mỗi khác — có nơi ghi giờ phút, có nơi làm tròn, và với ca sinh đôi thì thứ tự cùng khoảng cách giữa hai lần ghi cũng do thực tế phòng sinh quyết định.

Nên nếu định dùng giờ sinh cho bất cứ việc gì, hãy lấy đúng con số trên giấy tờ và ghi lại ngay, thay vì hỏi lại trí nhớ người nhà vài năm sau. Với sinh đôi thì ghi cả hai, kèm ai là người ra trước.

Cái công cụ này không làm được

Nó không phân biệt được hai người. Không phải vì nó dở, mà vì nó không có đầu vào nào để phân biệt.

Điều đó cũng có nghĩa là mọi kết luận về tính cách, năng khiếu hay hợp khắc rút ra từ đó đều đang nói về một thời điểm, không phải về một con người. Với hai đứa trẻ khác nhau rõ rệt, chính cuộc sống đã cho thấy điều ấy.

Chỗ nên dừng lại

Đây là phần quan trọng nhất của bài. Kết quả tra cứu không nên được dùng để chia vai giữa hai đứa trẻ — đứa này hợp nghề gì, đứa kia hợp nghề gì; đứa này hợp với ai trong nhà, đứa kia không.

Lý do rất đơn giản và không liên quan tới chuyện tin hay không tin: một đứa trẻ lớn lên với cái nhãn được gán từ nhỏ sẽ mang cái nhãn ấy rất lâu, và người lớn quanh nó cũng sẽ đối xử theo. Với sinh đôi thì rủi ro đó nhân đôi, vì hai đứa luôn được đặt cạnh nhau để so.

Trẻ con không cần được xếp loại, và không cần một bản luận nào nói trước chúng sẽ thành người thế nào.

Vậy tra để làm gì

Vẫn có chỗ dùng được, nếu đặt đúng vai: biết năm can chi và con giáp của con để dùng trong các dịp trong nhà; biết mệnh nạp âm khi người lớn tuổi hỏi tới; giữ một bản ghi ngày giờ sinh chính xác cho về sau.

Đó là những thứ ghi lại chứ không phải phán đoán — và chúng không đòi hai đứa trẻ phải khác nhau trên giấy.

Khi người ngoài đem chuyện tuổi ra so hai đứa

Chuyện hay gặp hơn người ta tưởng: họ hàng, hàng xóm, hoặc ai đó nghe nói mình có con sinh đôi rồi đem chuyện tuổi ra bàn — đứa nào hợp nhà, đứa nào khắc, đứa nào rồi sẽ khá hơn.

Ở đây có một chỗ để đứng rất gọn mà không cần tranh luận về tin hay không tin: hai đứa cùng tuổi, cùng ngày, cùng giờ — mọi hệ đều ra cùng một kết quả. Nói câu đó ra thường đủ để chuyện dừng lại, vì nó đúng theo chính cái hệ mà người kia đang dựa vào.

Cái đáng giữ không phải là thắng một cuộc bàn tán, mà là đừng để câu nói ấy lặp đi lặp lại trước mặt hai đứa trẻ. Trẻ nghe nhiều lần thì nhớ, và về sau chúng tự nhắc lại cho nhau.

Ghi lại một lần, dùng được nhiều năm

Nếu chỉ làm được một việc thì làm việc này: chép ra một tờ giấy ngày sinh dương lịch, ngày âm tương ứng, giờ ghi trên giấy tờ của từng bé, và ai ra trước.

Cất cùng chỗ với giấy tờ quan trọng của nhà. Mười năm sau, khi cần tới vì bất cứ lý do gì, tờ giấy ấy đáng hơn mọi bản luận — vì nó là dữ kiện, còn bản luận thì lúc nào tra lại cũng được.

Người lớn sinh đôi tự tra cho mình

Với người đã trưởng thành thì chuyện nhẹ hơn nhiều, vì mỗi người tự đọc kết quả cho mình và tự biết nó khớp tới đâu.

Chỗ hay gợn là khi một bản luận nói về "người sinh giờ này" mà hai anh em đọc lên thấy đúng với một người còn người kia thì không. Đó chính là bằng chứng tốt nhất cho phần đã nói ở trên: bản luận đang mô tả một thời điểm, và mỗi người tự lấp vào đó phần đời của mình.

Ba điều gọn lại

Một. Kết quả giống hệt nhau vì mọi hệ chỉ có đầu vào là thời điểm sinh — không hệ nào có ô nhập cho thứ gì khác. Đây là hệ quả tất yếu, không phải lỗi công cụ.

Hai. Chênh vài phút chỉ đổi kết quả khi nó vắt qua một mốc chuyển canh giờ, chứ không phải cứ cách nhau lâu hơn là khác.

Ba. Đừng dùng kết quả để chia vai giữa hai đứa trẻ. Cái nhãn gán từ nhỏ theo rất lâu, và với sinh đôi thì rủi ro ấy nhân đôi vì hai đứa luôn bị đặt cạnh nhau để so.